Verslag

AZ lezing Tadashi Kawamata

Verslag door Tim Toubac 

De Japanse kunstenaar Tadashi Kawamata is een van de meest opmerkelijke Japanse kunstenaars die veel internationale erkenning heeft gekregen sinds 1980. Zijn projecten flirten steeds met architectuur en installatiekunst en hij betrekt de lokale bevolking vaak bij de ontwikkeling en realisatie van zijn artistieke interventies. De kunstenaar verwijst naar de relatie tussen de artistieke creatie-materiaal-bestaande ruimte door zijn werk te integreren met de bestaande omgeving en door een structurele verbinding te bouwen. Kawamata’s werken zijn ingenieuze simulaties van stedelijke situaties – straten, bruggen, tunnels, “privéplaatsen” – het zijn onwerkelijke, onrealistische en niet-functionele objecten.

 

In 2012 was hij er actief in Limburg. Voor Z33 realiseerde hij Project Burchtheuvel in het kader van pit – kunst in de open ruimte van Borgloon-Heers. Een ander voorstel dat de kunstenaar voor Z33 uitwerkte, was een project op de mijnsite in Beringen. Dat zal echter nooit worden gerealiseerd.

 

Tadashi Kawamata gaf in zijn lezing een inzicht in beide projecten. Het werk in Borgloon is volledig bedacht en gemaakt ter plaatse. Hiervoor werkte hij samen met een dertigtal studenten architectuur, interieurarchitectuur en beeldende kunsten. Het werk kwam erg procesmatig tot stand in slechts tien dagen, een recordtempo.  Voor deze workshop was hij nog maar een paar keer erg kort in Borgloon geweest.

Hij koos er voor om een werk aan de burchtheuvel te maken. Dat zorgde voor een interessant probleem. Het is een belangrijke plek, met een mooi uitzicht, maar dat wordt geblokkeerd door een lelijk gebouw.

Ze startten de tiendaagse workshop met denken, discussiëren en het maken van voorontwerpen. Hiervoor staken ze hun licht op bij verschillende mensen waaronder de omwonenden. Uit de voorontwerpen werden elementen gekozen om uit te werken. Ze gingen dadelijk aan de slag met makkelijk te bewerkenconstructiehout. Tijdens het werk pasten ze de constructie regelmatig aan. Zo kwam er bijvoorbeeld een hek omdat buurtbewoners vreesden dat kinderen er af zouden kunnen vallen. Het was een aangename, intensieve periode. Het kunstwerk heeft de plek ten dele in waarde hersteld en wordt nu intensief gebruikt, niet enkel als uitzichtspunt, maar er komen ook veel kinderen spelen.

 

In diezelfde periode werkte hij op vraag van Z33 ook aan een voorstel voor de steenkoolmijn van Beringen. Hij had al enkele projecten gemaakt rond koolmijnen. Die projecten zijn vaak meerjarige projecten waarbij hij jaarlijks terugkomt en nieuwe projecten ontwikkelt samen met buurtbewoners of belanghebbenden.

Interessant was dat mensen in Beringen nog trots zijn op hun mijn en dat er een interessant treinspoor ligt van 2 km van het kanaal tot aan de site. Vreemd genoeg liggen de sporen er nog, ongebruikte ijzeren sporen worden vaak verkocht.  De stad wilde iets doen met die spoorlijn, maar wist nog niet goed wat. Kawamata wilde op dat hele traject een houten wandelpad tussen de sporen bouwen. Aan het mijndomein zou hij dan enkele verbindingen maken tussen de verschillende sporen. Dat wilde hij doen met lokale mensen tijdens een periode van drie jaar, waarbij eerst alles opgeruimd zou moeten worden. Het zou een simpel, maar sterk project zijn. Spijtig genoeg heeft de stad het niet geaccepteerd omdat het project ‘te simpel’ zou zijn en omdat het hout dat hij wilde gebruiken niet duurzaam genoeg zou zijn. Tadashi Kawmata heeft heeft graag dat zijn kunstwerken ook oud kunnen worden en dat ze regelmatig hersteld moeten worden. Zo wordt een kunstwerk iets wat leeft en waar zorg voor moet gedragen worden.

 

Beringen heeft nog wel gevraagd om een andere project voor te stellen, maar hij had geen zin om het hele, vervelende voortraject opnieuw te doen. Hij wil enkel werken aan projecten die hij zelf graag wil doen en heeft genoeg interessante projecten waar hij zich op kan storten. Zo maakte hij op dat ogenblik ook een project voor TRACK  in Gent.