Ted Noten (Nl)

AZ lezing Ted Noten 15.02.2011
Verslag: Sofie Boons
Once a bricklayer, always a bricklayer

Ted Noten, een gerenommeerd en ondertussen wereldwijd bekend juweelontwerper, neemt plaats achter het drie kwart hoge tafeltje waarop hij onhandig zijn computer probeert te manoeuvreren. De toon van de lezing wordt onmiddellijk gezet als hij hier een humoristische, gevatte opmerking op geeft: “dit is duidelijk niet voor de nieuwe tijd ontworpen”. Als het gelach in de zaal uitgedoofd is start hij zijn lezing met ons een blik te laten werpen op de start van zijn carrière.

Ted Noten werd geboren in 1956 in Tegelen (NL) als zoon van een baksteenfabrikant. De toekomst van de jonge Ted Noten, als opvolger van zijn vader in het bestuur van de fabriek, was iets waar hijzelf niet op zat te wachten. Rebels als hij is, startte hij onderaan de ladder, als arbeider in de fabriek. Daar merkte hij dat het werken met zijn handen meer iets voor hem was. Tijdens een reis naar Athene ontmoet hij een Duitse man die sieraden verkocht op een blauwe fluwelen doek in de straten van de stad. Tijdens deze ontmoeting  kwam hij voor het eerst in aanraking met sieraden.

In 1983 start Ted Noten de opleiding sieraadontwerp in Maastricht, waarna hij ook een opleiding volgde aan de Rietveldacademie in Amsterdam. Deze traditionele opleidingen waren volgens Noten van belang, omdat een goede basis onmisbaar is voor een vooruitstrevend ontwerper. Het beginpunt van zijn ‘echte’ carrière ziet hij in Turbo Princess. Voor dit ontwerp werd hij gevraagd om zich te inspireren op het parelsnoer, wat volgens hem het meest saaie en meest bourgeoisie sieraad aller tijden is. Nog steeds gefrustreerd door de opdracht, merkt hij plots een dode muis op in zijn atelier. Hij besluit dit muisje te ‘versieren’ met een parelsnoer en vervolgens in te gieten in transparante acryl. Deze tegendraadse reactie op de conventies typeren het leeuwendeel van zijn werken.

In 2007 start hij het ‘Atelier Ted Noten’, waarbij hij een team samenstelt om alles te helpen organiseren. Want jezelf promoten is van cruciaal belang en vraagt veel tijd. Deze methode lijkt te werken want in 2008 mag hij de ‘Françoise Van Den Bosch’ prijs in ontvangst nemen, waarna hij op zijn eigen rebelse manier de daarop volgende tentoonstelling vervangt door een Ted-walk. Hier worden de werken getoond, waarbij hij opnieuw gebruik maakt van de techniek met het ingieten in acrylaat. Als reactie op de stijgende criminaliteit in Amsterdam, zijn thuisbasis, maakte hij de Lady-K-bags, waarin pistolen ingegoten werden en tenslotte fungeerden als onbruikbare handtassen.

Ook bij zijn meest recente werk maakt hij gebruik van de nieuwe technieken zoals 3D printing en CAD. Hiermee ontwikkelde hij de serie haunted by 36 women, waarin hij enkele stereotypische vrouwen als inspiratie neemt voor zijn sieraden.

Ted Noten toonde met deze uiteenzetting aan dat zijn werken dieper gaan dan enkel ‘mooie sieraden’. Met zijn werk kaart hij bestaande pijnpunten in ons hedendaags leven aan en geeft hij op een humoristische wijze kritiek. Het werk van deze rebelse juweelontwerper zal zeker een stempel drukken op de hedendaagse juweelkunst. 2009