Pieter Geenen: “Mijn werken moeten er doodsimpel uitzien” (interview)

In de tentoonstelling Soundspace in CIAP in Hasselt kan je het werk 'pulsation' zien van Pieter Genen. Deze jonge kunstenaar, opgegroeid in Heusden-Zolder en momenteel wonend in Brussel, was ook één van de 21 jonge Belgische beeldende kunstenaars die werk toonden in een een handvol leegstaande gebouwen in de Oostendse haven die tijdens de tweede editie van Feestate.

Pieter toonde in Oostende enkele film- en geluidsinstallaties. Daarin onderzoekt hij landschappen die om geopolitieke of geosociale kwesties controversieel zijn. “Zo gaat 'Atlantis' bijvoorbeeld over de bouw van de Drieklovendam in China, de grootste dam ter wereld. In 'Relocation' staat de Armeense genocide, waarbij in 1915 minstens een half miljoen Armenen door het Turkse leger werden omgebracht, centraal. Zo'n onderwerpen wringen en schuren. Er zit veel dramatiek in, maar die breng ik op een esthetische manier in beeld.”

Geenen zijn werk omschrijven is niet gemakkelijk. De video's zijn geen documentaires of politieke cinema. Het werk bevindt zich op de grens tussen film en beeldende kunst. “Ik vind het fijn dat ik niet gemakkelijk te catalogiseren ben. Soms is mijn werk te zien op tentoonstellingen, soms op filmfestivals. Beide contexten kunnen goed werken. In een cinemazaal moet je van het begin tot het einde kijken. Op een tentoonstelling kan je vrijblijvend in en uit lopen en het werk meer ruimtelijk en individueel ervaren.”

Pure registratie

Wie Pieter Geenen opzoekt op Google, botst snel op omschrijvingen als “antidocumentaire” en “antijournalistiek”. “Ik behandel mijn thema’s niet met typisch journalistieke beelden. Met minimale en trage beelden die weinig veranderen probeer ik meer te suggereren dan te zeggen. Ik wil dat mijn werken eruit zien alsof ze doodsimpel zijn, alsof het om pure registratie gaat. Terwijl ik ze natuurlijk wel monteer. Met stukjes uit de realiteit creëer ik op die manier een nieuwe, veel abstractere realiteit.”

“Om zo’n abstractie te bereiken film ik vaak ’s nachts, want dan is alles veel dubieuzer. Overdag is alles te duidelijk, te belicht. Ook geluiden zijn heel anders ’s nachts. Het levert vaak onbestemde beelden, die de verbeelding triggeren, op. Al gebruik ik de nacht niet vrijblijvend, het kader moet bijdragen aan de specifieke betekenis van het werk. De abstractie en de traagheid in mijn werk eisen veel aandacht en geduld van het publiek. Het mijmerende, nadenkende karakter ervan stelt de kijker op de proef. Ik wil hem uitdagen om te blijven kijken en kleine nuances en veranderingen te zien. Dat lukt helaas maar bij een klein aantal bezoekers”, vertelt Geenen.

Zijn studie fotografie drukte een definitieve stempel op Geenen zijn werk. Hij benadert zijn onderwerpen namelijk nog steeds fotografisch. “Ik werk met een stilstaand kader en gebruik nauwelijks bewegingen. Zo'n vast kader heb ik bijvoorbeeld voor mijn eindwerk gebruikt. Via een aantal Limburgse landschappen probeerde ik, zowel met beeld als geluid, de ervaring van ruimte en tijd te onderzoeken. Want ook het Limburgse landschap bevat – met zijn mijnverleden – genoeg interessante plekken om ontgonnen te worden. De betekenis en de beladenheid van een op het eerste gezicht onschuldig landschap boeien me”, besluit Geenen.

Een woordje uitleg over de drie werken die op 'Freestate' te zien waren:

'Nocturne' (2006)

“Deze beelden heb ik gefilmd op Lampedusa, het meest zuidelijk gelegen eiland van Italië. Daar is de afstand tussen Europa en Noord-Afrika het kleinst. Daardoor proberen bootvluchtelingen uit Libië en Tunesië via Lampedusa naar Europa te komen. Dat sprak tot mijn verbeelding, ik was benieuwd hoe het eiland eruitzag. Het is een piepkleine, onvruchtbare rots waarop enkel een kleine vissersgemeenschap woont.”

“Sinds zijn ontstaan is 'Nocturne' alleen maar actueler geworden. De revoluties in het Midden-Oosten hebben de stroom vluchtelingen nog doen aanzwellen. Daardoor waren er op een bepaald moment meer vluchtelingen dan inwoners op het eiland. De presentatie van dit werk op Freestate roept een vergelijkbare context op: ook in de Oostendse haven wagen vluchtelingen de oversteek naar Groot-Brittannië.

'Pulsation' (2011)

“Dit is mijn meest recente werk en het is het tweede dat ik op Cyprus heb opgenomen. In het noorden van het eiland is de Turks-Cypriotische vlag in enorme dimensies op een berg geschilderd.. Op de Griekse kant van Cyprus is ze van overal zichtbaar, wat erg provocatief is. Net als een kerstboom wordt de vlag ‘s nachts verlicht. De lichtjes vormen als het ware de hartslag van het eiland. De beelden voor 'Pulsation' maakte ik vanop de Griekse helft, het geluid is aan de vlag zelf opgenomen.

'Nnightscape (3)' (2005)

“Dit is het oudste werk dat ik op Freestate toon. Het is mijn eerste werk dat enkel uit geluid bestaat. Hoewel het geen opname is van een bombardement, doet het er door de afwezigheid van beelden wel aan denken. Zeker op Freestate, waar het in een bunker gepresenteerd wordt.”

Geert Simonis

Soundspace. Neue Positionen #1: beeldende Kunst en geluid. Tot 9 oktober 2011 in CIAP, Gelatinefabriek, Armand Hertsstraat 21 in Hasselt.

www.silenceisgolden.be
pietergeenen.blogspot.com