masterstudenten Vrije Kunsten op EXIT/13

19.06

Dit academiejaar studeren 12 kunstenaars af als Master Vrije Kunsten aan de MAD-faculty. Hun afstudeerproject kan je ontdekken tijdens de eindejaarstentoonstelling 'EXIT 13' in de oude mijngebouwen van Waterschei.

Kunst in Limburg stelt deze jonge talenten (in alfabetische volgorde) aan u voor:

 

John Bijnens

Vormelijk hebben de installaties en tekeningen van John Bijnens hun sobere uitwerking gemeen, inhoudelijk vormt de dreigende sfeer de rode draad. Telkens opnieuw zoekt Bijnens het meest spannende moment op, dat hij vervolgens bevriest in zijn beeld. Op die manier houdt hij de aandacht van de toeschouwer vast.

Zo bouwde hij voor zijn werk '0-0' een maquette van een voetbalstadion met sfeerverlichting. Op het eerste gezicht lijkt het een gezellig tafereel, maar door het geheel uit zijn context te halen en te combineren met het geluid van enkele loeiharde vuvuzela's krijgt het tegelijk iets dreigend. Die decontextualisatie brengt vervreemding met zich mee, en zorgt voor een nieuwe wending. Zoals de titel al aangeeft, blijft een hoogtepunt uit. Door de continue herhaling blijft de dreiging in het werk zitten, en wordt het verwachtingspatroon niet ingelost.

Terwijl Bijnens voor zijn 3D-werken erg gestructureerd te werk gaat en afhankelijk is van de materialen, gaat hij in zijn tekeningen veel sneller en vrijer aan de slag. Inspiratie vindt hij in de actualiteit, waarmee hij zijn eigen suggestieve scènes opzet. Met houtskool en inkt creëert hij sobere taferelen, waarin ook de mens opduikt. 

 

Laura Brepoels

Met een dun lijnenspel zet Laura Brepoels erg kwetsbare taferelen neer, waarin de zoektocht naar troost centraal staat. Zelf vindt ze die troost vooral in de natuur en in de schoonheid van haar herinneringen. Die twee elementen vormen dan ook de inspiratiebron voor haar werk. Al schuilt er tegelijk ook mistroostigheid in: je zal nooit meer de persoon zijn die je was, en de natuur kan ook angst inboezemen.

Hoewel ze vanuit erg concrete beelden vertrekt, blijven de taferelen voor de toeschouwer eerder abstract. Brepoels maakt geen uitgebreide voorstudies, haar werken zijn een rechtstreekse en spontane weergave van haar gevoelens. Ze verhaalt er over het troostende, de verwondering, de natuur en het sentiment. Door het fragiele lijnenspel lijken de herinneringen op elk moment te kunnen transformeren of verdwijnen. Soms lopen de lijnen zelfs verder op de muur, alsof de herinneringen letterlijk aan het beeld willen ontsnappen.

Vaak gebruikt Brepoels stukken grafisch werk als basis, waardoor bepaalde fragmenten telkens terugkomen in een andere uitwerking. Op die manier speelt ze met herhaling en ritme, en creëert ze telkens nieuwe associaties. Ook met haar gebruik van kleur roept ze connotaties op, waarin elke toeschouwer een persoonlijke betekenis kan leggen.

 

Erik Chiafale


Erik Chiafele wil overdonderen met zijn schilderijen: niet door de sterke onderliggende boodschap, want die is er op zich niet. Wel door het beeld, en door de uitwerking ervan. Zijn stijl is niet in een woord te vatten: kleur en techniek verschillen naargelang het onderwerp. Al hebben zijn doeken wel een vluchtige, snelle penseelstreek gemeen.

Als basis voor zijn schilderijen gebruikt hij foto's die hij zelf neemt of waar hij doelbewust naar op zoek gaat. Vaak houden die beelden verband met zijn eigen leven: het zijn mensen uit zijn omgeving of plaatsen, zoals de paardenfokkerij, waar hij veel tijd spendeerde.

Tijdens het schilderen bewerkt hij die beelden zodanig dat ze niet meer te herkennen zijn, en soms zelfs helemaal onleesbaar worden. Niet-ingewijden beschikken bij Chiafele's beelden dan ook vaak niet over voldoende informatie om ze toch te kunnen lezen. Zo wil Chiafele de perceptie van de toeschouwer verstoren, en hem uitdagen om beter te kijken. En zo kan wat fijn zou moeten zijn, het bekijken van een schilderij, best frustrerend worden. 


Katrien Claes

In haar werk speelt Katrien Claes met dualiteit, en met contrasten als donker en licht, zwart en felle kleuren en krachtig en fragiel. Elke keer opnieuw kunnen haar werken er anders uitzien. Ze creëert tijdelijke constructies, die een gevoel van verval oproepen. Claes schildert in de ruimte, ze verplicht de toeschouwers om letterlijk rond haar werk te lopen.

Inspiratie haalt de kunstenares uit de architectuur, bouw of constructies. Daaruit destilleert ze abstracte patronen, die ze volgens zelf opgestelde criteria verzamelt in een databank. Met die patronen gaat ze dan aan de slag: ze schildert ze, snijdt ze uit of verwerkt ze als driedimensionale installaties.

Met haar materiaalgebruik, zoals vinyl of isemo, refereert ze aan de oorspronkelijke context van de patronen. Door materialen met elkaar te combineren onderzoekt ze hoe die elkaar beïnvloeden, en wat hun grenzen zijn. Daarnaast roept het gebruik van fluokleuren beelden op van werkmansvestjes en bouwaanduidingen. Die felle kleuren combineert ze met zwart, dat ze nadien ten dele terug weghaalt om diepte te creëren. Zo ontstaat een gelaagdheid, die ze nog versterkt door patronen te herhalen, te spiegelen en boven elkaar te plaatsen. Met een poëtische speelsheid als resultaat.

 

Natalia Drobot


Voor haar werken haalt keramiste Natalia Drobot inspiratie uit haar Wit-Russische afkomst, en speelt ze in op het nostalgisch gevoel naar de Sovjet-Unie – ook wel Ostalgie genoemd. Daarvoor gebruikt ze regelmatig Sovjet-symbolen zoals de hand en sikkel of de ster. Zo combineert ze de Sovjet-ster met een Maria-beeld om de parallel te trekken tussen het katholicisme en het communisme, twee strekkingen die de voorbije decennia heel wat aanhangers verloren.

Daarnaast speelt ze vaak in op de militaire aanwezigheid tijdens haar jeugd. In een installatie combineert ze witte kinderlaarzen met die van militairen. De ondergrond doet op het eerste gezicht denken aan een onschuldig hinkelspel, maar is in feite het grondplan voor de mars in de kazerne. Het is een verwijzing naar de militaire opleiding die heel wat kinderen op school kregen.

In haar performance 'Pieta' stelt ze de band tussen de vrouw en het militaire regime in vraag: net zoals Maria Christus in haar armen houdt, houdt Drobot een zware militaire jas vast. Verstild staart ze in de camera, en laat daardoor een sterke indruk na op de toeschouwer.

Om de sfeer van het Sovjet-tijdperk te evoceren creëerde ze voor een performance de installatie 'Komnata', die een ruimte voorstelt zoals die in Rusland nog steeds bestaan. De normale in- en uitgang zijn dichtgemaakt, de enige ingang is met blokken klei opgebouwd, net zoals de Berlijnse muur. Drobot stelt er de toegankelijkheid van het Sovjet-verleden mee in vraag.

 

Stefanie Geerts

Voor haar schilderijen baseert Stefanie Geerts zich op zelf gedraaide films. Daarin focust ze zowel op statische, meer schilderkunstige onderwerpen zoals gebouwen als op meer bewegende, filmische onderwerpen zoals een autoweg. In haar werk brengt ze de twee op meerdere niveaus samen, en creëert ze via haar kleurgebruik een andere realiteit.

Om de grenzen tussen de media te verkennen integreert Geerts filmische elementen in haar schilderkunst. Zo vloeien de zwarte banden over in het geschilderde tafereel, verrekt ze de proportie van objecten en wisselt ze waziger en scherpere beelden af. Door het gebruik van snelle, suggestieve penseelstreken en een enkele laag verf roept ze bovendien een gevoel van vluchtigheid op.

In haar nieuwste werk confronteert Geerts haar schilderkunst letterlijk met de videobeelden. De titel 'Play pause play' verwijst naar dit proces: na het gaan filmen (play) en het schilderen als moment van verstilling (pause) komt het schilderij opnieuw tot leven dankzij de projectie. Via het projecteren van de bewegende, aan de tijd gebonden videobeelden over de statische schilderijen creëert ze een boeiende spanning tussen de twee media. Door in reeksen te werken worden de schilderijen een soort frames in de montage, de videobeelden in combinatie met treffend gekozen ondertitels vertellen het verhaal.

 

Elias Ghekiere

Elias Ghekiere zoekt een plaats in de schilderkundige traditie als figuratief schilder. Elias heeft een ambivalente verhouding met de 'betekenis' van kunst en belaadt zijn werk daarom niet met politieke, geschiedkundige of narratieve inhoud. Verder terend op de conceptuele verwerping van Picabia gaat hij daarom op zoek naar beelden die hij vindt in hobbyistische dagbladen en het decoratieve in verschillende culturele lagen en verbindt deze door middel van associaties (die kunnen overkomen als referenties) aan schilderkundige archetypes als interieurs en stillevens. De keuze is niet zozeer bepaald door het specifieke onderwerp, dan wel door de taal en de intenties die aan die beelden gekoppeld zijn. In de veronderstelling dat men objecten kan zien als metaforische voor mensen, is het in een bepaalde zin een antropologische studie. De gevonden beelden zijn echter variërend in hun correctheid. Sommige schilderijen zijn directe en concreet geschilderd, andere danken hun gelaagdheid aan talloze voorafgaande mislukkingen.
In zijn uitgesproken decoratieve beelden - die weliswaar met de nodige ironie beladen zijn - balanceert hij op de dunnen lijn tussen het imiteren van het proces van het kunst maken, en het imiteren van het effect ervan. IN dit ambigue gebruik van camp kan men zowel een maatschappelijke als zelfreflectieve kritiek 'op de mens als visueel behoeftige en gebrekkige aan idealisme' lezen.

 

Marie-Paul Goormans

Terwijl het werken in keramiek meestal over het controleren van de materie gaat, laat Marie-Paul Goormans de klei zelf aan het werk in haar project 'Clay solidification'. De focus ligt op de intrinsieke eigenschappen van de materie tijdens de verschillende stadia van het droogproces, en de objecten die ze maakt hebben vaak een tijdelijk karakter.

In een grote halve bolvormige mal wiegt ze de klei gedurende verschillende uren over en weer, waardoor er een gelaagdheid in de materie tot stand komt. De breuken en barsten die tijdens het droogproces ontstaan visualiseren niet alleen de overgang van de klei van een vloeibare naar een vaste vorm, maar leggen ook de nadruk op de tijdelijkheid en het verval van de materie. Of deze sporen enig artistiek potentieel bezitten, gaat Goormans nauwgezet na.

De materie krijgt dus vrij spel, Goormans creëert alleen bepaalde omstandigheden. Telkens opnieuw tracht ze vanuit haar keramisch vakmanschap en aandacht voor techniciteit een beeld te creëren waarbij de materialiteit het vertrekpunt vormt. Zo combineert ze haar objecten in installaties met bladgoud of met een blok ijs, waarmee ze de kwetsbaarheid van de ongebakken klei benadrukt.

 

Twan Kerckhofs

In zijn installaties en beeldhouwwerken gaat Twan Kerckhofs aan de slag met stereotypen. Door ze in zijn eigen beeldentaal vorm te geven stelt hij ze in vraag, en doet hij de toeschouwer nadenken over bepaalde aspecten van onze hedendaagse maatschappij. Vaak doet hij daarvoor beroep op de oosterse beeldentaal, waarmee hij met minimale middelen toch meerdere betekenislagen weet te creëren.

Zo confronteert hij in een installatie een typisch Boeddha-beeldje, zoals je ze bij ons intussen en masse in de winkels vindt, met onze eigen tuinkabouter. Ze staan oog in oog met elkaar, in een grote keramische kom met zand dat geharkt werd volgens patronen van de Chinese tuin. De installatie is een dialoog tussen Oost en West, en stelt tegelijk vragen over massaproductie en de eigenheid van onze cultuur.

In de performance 'Jude Nette' staat het afgesloten zijn van de buitenwereld, en het in jezelf gekeerd zijn, centraal. Helemaal ingewikkeld in een zwarte doek nam Kerckhofs plaats op een Mies van der Rohe-achtig bankje op het kerkhof van Hasselt. Dat bankje verhief hij tot sokkel van zijn performance, die een Oosters geïnspireerd mediteren met de Westerse context van het kerkhof combineerde.

In het werk 'Falling unicorn' speelt de kunstenaar met de symboliek rond het mythologische verhaal uit de middeleeuwen, en de stereotypen die daaruit voortvloeien. Daarin geeft hij een eenhoorn op zijn meest kwetsbare moment, namelijk als hij gevangen wordt omdat er een maagd in de buurt is, weer. Net als de beroemde stier in Zuid-Spanje installeerde Kerckhofs zijn zwarte billboard bovenop een heuvel, maar dan in het groene Limburgse landschap rond Kuttenkoven.

 

Nancy Slangen

In haar schilderijen en collages werkt Nancy Slangen rond herinneringen en hoe ons geheugen daarmee speelt. Doorheen de tijd ontstaan namelijk herinneringsvervalsingen: vervormingen, illusies of de vermenging met de verbeelding. Herinneringen vervagen, er ontstaan gaten – memory gaps – in ons geheugen, of ze verdwijnen zelfs volledig. En andere, die wel bijblijven, gaan we doorheen de tijd anders interpreteren.

Hoe de tijd invloed kan hebben op onze herinneringen, visualiseert Slangen op verschillende manieren. Zo evoceert ze in haar reeks 'Fading' een grote ruimte, waarin je kan binnenstappen en waarbinnen je je herinneringen anders gaat beleven. De behandeling van het doek roept het gevoel op dat de herinneringen vervagen. In 'Bathing with Monet' laat ze het wateroppervlak dan weer fungeren als spiegel, en dus als confrontatie van jezelf met wie je bent en was. Tegelijk verandert dat wateroppervlak voortdurend, en spoelt het stukjes van je leven weg. Zoals vaak in de werken van Slangen spelen kinderen hier de hoofdrol. Dat ze nog niet veel herinneringen hebben, en er helemaal anders mee omgaan, maakt hen fascinerend en intrigerend.

Ook persoonlijke objecten met een verhaal, zoals knuffels of een dagboek, vormen het onderwerp van Slangens werk. Zo gebruikte ze een catalogus van Matisse om haar eigen dagboek te creëren: ze krast een deel van de geschiedenis weg en integreert er haar eigen herinneringen en zelf gekozen kunstenaars in. Al bladerend laat ze de toeschouwer deze persoonlijke dialoog via een video mee ontdekken.

 

Lien Swerts

Met haar beelden wil Lien Swerts de kijk van de toeschouwers op de wereld veranderen. Ze wil hun blik aanscherpen, en hen opnieuw meer laten stilstaan bij de dingen die we zien. Tegelijk wil ze hen een rustpunt geven, een punt dat - door zijn eenvoudige beeldtaal – tot berusting kan leiden en vluchten toelaat.

Om de toeschouwers een houvast te geven, en een vertrekpunt voor de lezing van het werk, gebruikt ze hedendaagse, gevonden materialen die in relatie staan met de werkelijkheid. Die manipuleert en combineert ze tot een nieuw geometrisch en poëtisch geheel. Daarmee daagt ze de toeschouwer uit om zelf een beeld in zijn geest te vormen.

Zo creëert ze in 'Untitled 2012' met bouwelementen een vorm met een zekere spanning, waardoor er een verwijzing ontstaat naar een pijl en een boog. Of integreert ze in 'Composition II' een stuk van een kerkstoel. Dankzij hun eerdere gebruik bezitten die elementen al een emotionele tastbaarheid, in de artistieke context krijgen ze een nieuwe functie en betekenis als onderdeel van de beeldtaal.

Om ook de omringende ruimte te betrekken ruilde Lien Swerts haar grafische werken voor deze installaties, waarin ze de grens tussen het ruimtelijke en picturale aftast. Door via een spot schaduwpartijen te creëren voegt ze vaak nog extra vlakken toe, die het spanningsveld tussen werkelijkheid en illusie nog vergroten.

 

Fernand Withofs

In het werk van Fernand Withofs staat het registreren centraal. Inspiratie haalt hij uit de natuur, en meer bepaald uit het plattelandsleven.

Naast projecties en videobeelden gebruikt Withofs geprepareerde etsplaten waar hij een kudde koeien over laat lopen. Waar en wanneer de beesten over de platen lopen, bepaalt de kunstenaar. Hij schept de mogelijkheden zodat er iets kan gebeuren, de rest laat hij aan het toeval over. Zo wil hij de dynamiek van de natuur in zijn werk integreren.

Door het toeval in zo'n grote mate toe te laten tracht Withofs de verwondering na te streven die hij als kind op het platteland mocht ervaren. Op die manier plaatst hij zich ook voor een stuk bewust in de rol van de toeschouwer. Want ook hijzelf krijgt het beeld immers vrij direct voorgeschoteld. Om zo weinig mogelijk afbreuk te doen aan het origineel gebeuren latere ingrepen heel subtiel.

Wellicht is dat ook de reden waarom je je als toeschouwer bij de zwarte en witte afdrukken, die uit dit proces voortvloeien, meteen de dynamiek van de kudde kan inbeelden.

Teksten: Elien Haentjens, behalve Tekst Elias Ghekiere: Koen Castermans - mei 2013
Foto: Kristof Vrancken
i.o.v. Kunst in Limburg